عوارض نشستن طولانیمدت بر سلامت بدن و خطرات آن
نشستن طولانیمدت تنها به معنای کمتحرکی نیست و میتواند زنجیرهای از تغییرات زیستی را در بدن به وجود آورد. این تغییرات از اختلال در متابولیسم و قلب گرفته تا تأثیر بر مغز و سیستم ایمنی شایعاند و میتوانند با حرکات منظم و وقفههای کوتاه حرکتی به حد زیادی کاهش یابند.
برای بسیاری از افراد، نشستن بخشی جدانشدنی از زندگی روزمره است؛ چه هنگام کار پشت میز، در خودرو، پای تلویزیون و چه در مقابل گوشی موبایل. اما علم پزشکی در سالهای اخیر بهطور جدی هشدار داده است که نشستن طولانیمدت فقط یک عادت ناپسند نیست، بلکه به عنوان یک عامل مستقل خطر برای سلامت شناخته میشود؛ عاملی که حتی با ورزش منظم نیز نمیتوان آن را کاملاً خنثی کرد. پرسش اصلی این است: نشستن دقیقاً چگونه و از کجا به بدن آسیب میزند؟
اختلال در متابولیسم
وقتی بدن «خاموش» میشود، اولین نقطه آسیب، سوختوساز آن است. در زمان نشستن طولانی، فعالیت آنزیمهایی که مسئول تجزیه چربی و تنظیم قند خون هستند کاهش مییابد. این کاهش فعالیت باعث میشود بدن نتواند بهدرستی از قند و چربی استفاده کند و در نتیجه خطر چاقی، مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ به تدریج افزایش مییابد. مطالعات نشان دادهاند که حتی چند ساعت نشستن بدون وقفه میتواند سطح قند خون و تریگلیسیرید را بالا ببرد، اثری که در صورت تکرار روزانه به مرور زمان به یک مشکل مزمن تبدیل میشود.
قلب و عروق
نشستن طولانیمدت باعث کاهش گردش خون، بهویژه در اندامهای تحتانی میشود. این وضعیت میتواند منجر به افزایش فشار خون، سفت شدن عروق و افزایش خطر بیماریهای قلبی–عروقی گردد. پژوهشها نشان میدهند افرادی که روزانه بیش از ۶ تا ۸ ساعت مینشینند، حتی با وجود ورزش، در مقایسه با افراد فعالتر، خطر بالاتری برای ابتلا به بیماری قلبی دارند. کاهش فعالیت عضلات بزرگ پا هنگام نشستن یکی از دلایل اصلی این اختلال است؛ عضلاتی که نقش اساسی در بازگرداندن خون به قلب ایفا میکنند.
مغز
نشستن طولانی ممکن است فراتر از خستگی ذهنی به مغز آسیب برساند. برخی مطالعات تصویربرداری مغزی نشان دادهاند که کمتحرکی طولانیمدت با کاهش ضخامت نواحی مغزی مرتبط با حافظه و یادگیری ارتباط داشته و این یافتهها نشان میدهد آسیب ناشی از نشستن تنها جسمانی نیست، بلکه میتواند به عملکرد شناختی در درازمدت آسیب برساند.
عضلات و اسکلت
بدن انسان برای حرکت طراحی شده است و نشستن مداوم میتواند منجر به ضعیف شدن عضلات مرکزی، کوتاه شدن عضلات لگن و افزایش فشار بر ستون فقرات شود. در نتیجه، مشکلاتی چون کمردردهای مزمن، درد گردن، خشکی مفاصل و اختلال در تعادل ممکن است بروز کند؛ مشکلاتی که بهویژه در میان کارمندان و کاربران دائمی رایانه رایجاند.
التهاب پنهان
یکی از خطرناکترین پیامدهای نشستن طولانی، افزایش التهاب مزمن سطح پایین در بدن است. این نوع التهاب که بدون علامت واضح است، میتواند زمینهساز بیماریهای جدی مانند سرطان، دیابت، بیماری قلبی و حتی افسردگی گردد. پژوهشها نشان میدهند که بیتحرکی مداوم میتواند مسیرهای التهابی بدن را فعال نگه دارد، حتی اگر فرد به ظاهر سالم به نظر برسد.