نرخ جدید سود بینبانکی به میزان ۲۴ درصد اعلام شد
در شرایطی که بازارهای دارایی در ماههای اخیر نوسانات زیادی را تجربه کردهاند، بازار پول روندی آرام و کنترلشده را در پیش گرفته است. بهتازگی اطلاعاتی از بانک مرکزی منتشر شده که نشان میدهد نرخ سود بینبانکی در هفته منتهی به ۲۹ بهمنماه بدون تغییر در عدد ۲۴ درصد تثبیت شده است.
نرخ سود بینبانکی که از ۹ مهرماه تاکنون بهطور پیوسته در این سطح باقی مانده، یکی از طولانیترین دورههای ثبات این متغیر کلیدی در سالهای اخیر را رقم زده است. این ثبات مداوم، فراتر از یک اتفاق آماری، نشاندهنده راهبرد فعلی بانک مرکزی در مدیریت نقدینگی و کنترل انتظارات تورمی است. در ماههای پیش از مهرماه، این نرخ در یک بازه محدود ۲۳.۹۵ تا ۲۳.۹۹ درصد نوسان داشت، اما ورود سیاستگذار پولی به فاز جدید عملیات بازار باز منجر به تعریف یک «کف عملیاتی» برای نرخ سود بینبانکی شده که تا امروز دوام داشته است.
کارشناسان پولی بر این باورند که تثبیت نرخ بینبانکی در این سطح، نتیجه ترکیب چند ابزار بهطور همزمان است. از یک سو تزریق هدفمند نقدینگی از طریق ریپو و اعتبارگیری قاعدهمند و از سوی دیگر، محدودسازی دسترسی بانکهای ناتراز به منابع پرهزینه به این وضعیت انجامیده است. در این شرایط، نرخ سود بینبانکی به جای آنکه تحت تأثیر فشارهای مقطعی بازار باشد، به یک متغیر سیاستمحور تبدیل شده که بهطور مستقیم پیام انضباط پولی را به شبکه بانکی منتقل میکند.
نکته جالب توجه اینکه این ثبات طولانیمدت همزمان با افزایش نظارتهای میدانی بانک مرکزی بر عملکرد بانکها اتفاق افتاده است. بخشنامههای جدید و تأکید بر ارزیابی دادهمحور، بهویژه از طریق سامانههای متمرکز نظارتی، موجب افزایش هزینه اضافی برداشت و رفتارهای پرریسک برای بانکهای ضعیف شده و آنها را وادار به رعایت نرخهای رسمی بازار بینبانکی کرده است. این روند باعث کاهش شوکهای ناگهانی در تقاضای منابع و حفظ نرخ در سطح هدفگذاریشده گردیده است.
از منظر کلان، تثبیت نرخ سود بینبانکی در سطح ۲۴ درصد میتواند جزئی از پازل تلاشهای برای کنترل تورم در نظر گرفته شود؛ زیرا این نرخ مبنای شکلگیری انتظارات در سایر نرخهای سود، از جمله نرخ سپرده و تسهیلات است. زمانی که بازار پول پیام ثبات را دریافت میکند، دامنه مانور برای رفتارهای هیجانی در سایر بازارها محدودتر میشود؛ موضوعی که بانک مرکزی در ماههای اخیر بهروشنی بر آن تأکید کرده است.
با این حال، برخی تحلیلگران هشدار میدهند که تداوم این وضعیت در بلندمدت، بدون اصلاح ترازنامه بانکهای ناتراز، میتواند منجر به انباشت فشارهای پنهان نقدینگی شود. به عبارت دیگر، اگرچه نرخ سود بینبانکی روی کاغذ ثابت مانده، اما پایداری واقعی این ثبات وابسته به ادامه سختگیری نظارتی و اصلاح ساختاری شبکه بانکی است؛ مسیری که بانک مرکزی ظاهراً عزم جدی برای پیمودن آن دارد.
در مجموع، ثبات نرخ سود بینبانکی در ۲۴ درصد، که برای چندین ماه متوالی ادامه پیدا کرده، پیام روشنی به همراه دارد: سیاستگذار پولی فعلاً تمایلی به عقبنشینی از موضع انقباضی خود ندارد و بازار پول را بهعنوان خط مقدم کنترل تورم، تحت نظمی سختگیرانه مدیریت میکند؛ نظمی که تا پایان بهمنماه بدون ترک و شکاف باقی مانده است.