سیگنالهای نگران کننده تورم بهمن و نرخ ۶۸ درصدی آن در اقتصاد ایران
تورم سالانه تا پایان بهمنماه به ۴۷.۵ درصد رسیده که این بالاترین میزان ثبتشده توسط مرکز آمار ایران است. در حال حاضر، به دلیل سیاستهای اقتصادی و تحریمها، نشانههای نگرانکنندهای از افزایش تورم در اقتصاد ایران به چشم میخورد.
نرخ تورم و مرجعهای محاسبه
در ایران، دو مرجع اصلی برای محاسبه نرخ تورم وجود دارد: بانک مرکزی و مرکز آمار ایران که بهصورت مستقل و با سبد محاسباتی متفاوت، آمار تورم را ارائه میدهند. مرکز آمار از سال ۹۱ این کار را آغاز کرده و بانک مرکزی از سال ۱۳۱۶ فعالیت میکند.
روند تورم در سالهای اخیر
از ابتدای دهه ۹۰ و با تشدید تحریمها، نرخ تورم سیر صعودی داشته است. در میانه دهه ۹۰، برجام به تثبیت نسبی اقتصاد کمک کرد، اما با روی کار آمدن ترامپ و خروج آمریکا از این پیمان، تورم دوباره افزایش پیدا کرد. نرخ تورم اعلام شده توسط مرکز آمار تا سال ۱۴۰۰ هرگز بالای ۴۰ درصد نبود تا اینکه برای اولین بار در آن سال، نرخ تورم به ۴۰ درصد رسید.
در سال ۱۴۰۱ با حذف ارز ترجیحی، نرخ تورم به ۴۵.۸ درصد رسید و در سال ۱۴۰۲، ۴۰.۷ درصد ثبت شد. همچنین برای پایان سال ۱۴۰۳، نرخ تورم ۳۲.۵ درصد اعلام شد. دولت چهاردهم با سرعت رکورد بدترین عملکرد دولت سیزدهم را شکست و دوباره قیمتها از کنترل خارج شد. در این راستا، پزشکیان پیشبینی کرده بود که حذف ارز ترجیحی موجب افزایش قیمت گوشت به ۶۰۰ هزار تومان خواهد شد، اما اکنون قیمت گوشت به بیش از دو میلیون تومان رسیده است.
پیشبینی تورم در سال آینده
انتظار میرود که در اسفند، تورم سالانه به شکل محسوسی افزایش یابد و به رکوردهای جدیدی در سال ۱۴۰۴ برسد. این روند تحت تأثیر شوکهای ارزی، حداقل تا یک سال دیگر ادامه خواهد یافت. برآوردهای محافظهکارانه نشان میدهد که در صورت عدم وقوع شوک جدید، نرخ تورم نقطهای تا ابتدای تیرماه ۱۴۰۵ دو رقمی خواهد شد و نرخ تورم سالانه به بیش از ۷۰ درصد خواهد رسید. پس از آن، تخلیه اثرات شوک ارزی و روند کاهشی تورم آغاز خواهد شد.
نرخ تورم در مناطق مختلف
گزارشهای اخیر نشان میدهد که نرخ تورم در مناطق روستایی به نسبت مناطق شهری بیشتر است. در حالی که نرخ تورم نقطهای در شهرها ۶۶ درصد گزارش شده، این نرخ برای روستاییان به بیش از ۸۰ درصد رسیده است. همچنین، میزان تورم سالانه برای روستاها ۵۲.۵ درصد بوده است که نشاندهنده فشار بیشتر روی روستاییان با درآمد کمتر است.
رشد شدید تورم
یکی از ویژگیهای بارز تورم ۱۴۰۴، شدت رشد آن در طول سال است. در فروردین، نرخ تورم نقطهای ۳۸.۹ درصد بود و اکنون به ۶۸.۱ درصد رسیده است. این افزایش ۲۹.۲ درصدی در ۱۱ ماه در حالی رخ داده که در سال ۱۴۰۳، تنها ۶.۲ درصد افزایش ثبت شد. در واقع، حذف ارز ترجیحی موجب شده که تورم در دو ماه اخیر، ۱۵.۵ درصد افزایش یابد که بیشتر از رشد تورم در ۹ ماه گذشته است. این روند نشاندهنده تأثیر شدید شوک درمانی بر ابعاد و شدت تورم است.