پیامدهای جنگ ایران و آمریکا بر اقتصاد ایالات متحده
تداوم تنشها بین ایران و آمریکا میتواند از طریق سه کانال اصلی انرژی، تورم و سیاست پولی بر اقتصاد ایالات متحده تأثیر بگذارد. بر اساس تجربیات گذشته، بازارها معمولاً به درگیریهای خاورمیانه واکنشهای هیجانی و کوتاهمدت نشان میدهند.
کانالهای اثرگذاری
نخستین کانال اثرگذاری جنگ، بازار نفت است. ایران تقریباً ۳ میلیون بشکه نفت در روز تولید میکند که معادل حدود ۴ درصد از عرضه جهانی است. همچنین، حدود یکپنجم نفت جهان از طریق تنگه هرمز منتقل میشود. در صورت حملهای محدود که زیرساختهای نفتی را هدف نگیرد، احتمالا افزایش قیمت نفت موقتی خواهد بود؛ مشابه رویدادهایی که در تنشهای قبلی مشاهده شد. اما اگر زیرساختهای نفتی آسیب ببیند یا اختلالی در تردد نفتکشها به وجود آید، قیمت نفت ممکن است به محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ دلار یا حتی بیشتر برسد.
در این حالت، شوک عرضه انرژی بهطور مستقیم بر هزینه سوخت، حملونقل و تولید در آمریکا و سایر نقاط جهان تأثیر خواهد گذاشت.
تورم
دومین پیامد جنگ، تورم است. برآوردها نشان میدهد هر افزایش ۵ درصدی در قیمت نفت میتواند حدود ۰.۱ واحد درصد به نرخ تورم اقتصادهای پیشرفته بیفزاید. اگر قیمت نفت به ۱۰۰ دلار برسد، فشار تورمی ممکن است تا حدود ۱ واحد درصد افزایش یابد. در شرایطی که تورم آمریکا هنوز به هدف ۲ درصدی خود نرسیده، چنین افزایشی ممکن است موجب تأخیر در کاهش نرخ بهره شود. به دنبال آن، هزینه وامگیری برای خانوارها و بنگاهها بالا میماند و بازار مسکن تحت فشار قرار میگیرد.
بازارهای مالی
سومین اثر از طریق بازارهای مالی رخ میدهد. شاخص ترس و طمع (VIX) در دورههای تنش ژئوپلیتیک افزایش مییابد و ممکن است از سطح ۲۰ به بالای ۴۰ جهش کند که نشانهای از ترس شدید سرمایهگذاران است. در شرایطی که ریسک جنگ با نگرانیهایی مانند ترکیدن حباب هوش مصنوعی یا تنشهای تجاری همراه باشد، احتمال اصلاح عمیقتر در بازارهای سهام افزایش مییابد. با این حال، تاریخ نشان داده است که جنگهای منطقهای لزوماً بازار سهام آمریکا را به رکود طولانی نخواهد کشاند، مگر آنکه به شوک انرژی ماندگار یا بحران اعتباری منتهی شوند.
رقابت ساختاری
چهارمین بعد، رقابت ساختاری بین آمریکا و چین است. چین در زمینه عناصر نادر خاکی اهرم فشار دارد و آمریکا در تلاش است تا از طریق انرژی موازنه را بهبود بخشد.
تأثیرات بلندمدت
اگر هدف جنگ فراتر از یک حمله محدود باشد، درگیری میتواند طولانی و پرهزینه شود. در این صورت، افزایش پایدار قیمت انرژی نه تنها رشد جهانی را تضعیف میکند بلکه میتواند اقتصاد آمریکا را به سمت رکود سوق دهد. رکودی که ناشی از کاهش مصارف، افت اعتماد مصرفکننده و محدودیت در سرمایهگذاری خواهد بود.
با این حال، اگر حمله محدود و کوتاه باشد و اختلالی جدی در عرضه نفت ایجاد نکند، اثر اقتصادی آن احتمالاً موقتی خواهد بود. در این راستا، افزایش کوتاهمدت قیمت بنزین، نوسان در بازار سهام و سپس بازگشت تدریجی به ثبات مورد انتظار است.