مقرری ماه اول حقوق برای بازنشستگان کشوری و بانک صادرات مشخص شد
مقرری ماه اول به عنوان یک نوع حق بیمه یا سهم از صندوق بازنشستگی تعریف میشود که ریشه در قوانین قدیمی استخدامی دارد. طبق این قانون، هرگونه افزایش حقوق و مزایای مستمر که برای کارکنان مشمول «صندوق بازنشستگی کشوری» اعمال شود، در اولین ماه اجرای آن به صندوق بازنشستگی تعلق میگیرد.
به عبارت سادهتر، دولت به کارمندان افزایش حقوق میدهد، اما اولین نوبت از این افزایش به عنوان پشتوانهای برای دوران بازنشستگی آنها نگهداری میشود. صندوق بازنشستگی کشوری بیان میکند که این مبالغ به منظور حفظ پایداری صندوق و توانایی پرداخت حقوق به بازنشستگان فعلی و تضمین حقوق آینده دریافت میشود. از نظر محاسباتی، وقتی حقوق یک کارمند افزایش مییابد، تعهد صندوق برای پرداخت مستمری بالاتر در آینده نیز بیشتر خواهد شد و به همین دلیل این مبلغ به عنوان نوعی «ورودیه برای سطح جدید حقوق» دریافت میشود.
موارد مشمول مقرری ماه اول
برخلاف تصور عموم، مقرری ماه اول تنها به افزایش حقوق فروردینماه محدود نمیشود. به موجب مقررات، هرگونه تغییری که منجر به افزایش رقم «حقوق ثابت» و «فوقالعادههای مستمر» شود، مشمول این کسر خواهد شد. این موارد شامل:
- افزایش سالانه ضریب حقوق: همان افزایش حقوقی که معمولاً از ابتدای هر سال (فروردین) توسط دولت ابلاغ میشود.
- ارتقای رتبه: هنگامی که فرد از یک رتبه به رتبه بالاتر در نظام رتبهبندی معلمان یا طرح طبقهبندی مشاغل منتقل شود، مابهالتفاوت حکم جدید در ماه اول کسر میگردد.
- تغییر سمت و مدیریت: در صورتی که کارمندی به پست مدیریتی یا معاونت منصوب شود و فوقالعاده مدیریت به حکمش افزوده شود، افزایش حاصله در ماه اول کسر خواهد شد.
- عائلهمندی و حق اولاد: با تولد فرزند یا ازدواج، اولین پرداختی حق اولاد و عائلهمندی به حساب صندوق واریز خواهد شد.
- برقراری فوقالعادههای خاص: مانند فوقالعاده ویژه، سختی کار یا هر بند جدیدی که برای اولین بار در حکم ظاهر شده یا مبلغ آن افزایش یابد.
نحوه محاسبه
برای درک بهتر، فرض کنید حقوق یک کارمند در اسفندماه ۲۰ میلیون تومان بوده و از ابتدای سال جدید، حکم او به ۲۵ میلیون تومان افزایش یابد. مبلغ افزایش ۵ میلیون تومان میشود. در ماه فروردین، این کارمند همان ۲۰ میلیون تومان قبلی را دریافت میکند و آن ۵ میلیون تومان تحت عنوان «مقرری ماه اول» به صندوق بازنشستگی واریز میگردد. از ماه دوم، حقوق کارمند بر اساس حکم جدید (۲۵ میلیون تومان) پرداخت خواهد شد.
نکته حائز اهمیت این است که اگر حکم افزایش حقوق در ماه خرداد صادر شود ولی تاریخ اجرای آن از فروردین باشد، مابهالتفاوت فروردین کسر خواهد شد و مابهالتفاوت ماههای اردیبهشت و خرداد به کارمند پرداخت خواهد شد. همچنین، همه کارمندان مشمول این قانون نیستند و این قانون فقط برای افرادی که بیمه آنها «صندوق بازنشستگی کشوری» است، قابل اجراست.
انتقادات و نقاط نظر
در سالهای اخیر، انتقادات زیادی نسبت به این قانون مطرح شده است. منتقدان بر این باورند که در شرایط تورمی، کسر کل افزایش حقوق در ماه اول فشار اقتصادی زیادی به کارمندان اعمال میکند. همچنین، با توجه به اینکه کارمندان ماهانه سهم بیمه خود را پرداخت میکنند، کسر ۱۰۰ درصدی افزایش ماه اول به نظر غیرمنصفانه میآید. با این حال، طبق ماده ۱۰۰ قانون استخدام کشوری، این رویه همچنان قانونی است و تا زمانی که مجلس شورای اسلامی تغییری در این قانون ایجاد نکند، صندوق بازنشستگی ملزم به کسر این مبالغ خواهد بود.
رتبهبندی معلمان
در موضوع اجرای رتبهبندی معلمان، به دلیل اینکه احکام با تأخیر چندماهه صادر شدند و مبالغ معوقات سنگین بودند، بحثهای زیادی درباره مقرری ماه اول به وجود آمد. طبق قانون، حتی در پرداختهای معوقه، مابهالتفاوت اولین ماهی که حکم برای آن صادر شده، به عنوان مقرری ماه اول کسر میگردد. مقرری ماه اول، در واقع نوعی سرمایهگذاری اجباری برای کارمندانی است که انتظار دارند صندوق بازنشستگی معیشت آنها را در دوران پیری تامین کند. اگرچه در ماه اول افزایش حقوق، درآمد کارمند بیشتر نمیشود، اما از ماه دوم این افزایش به طور کامل در پرداختی لحاظ خواهد شد.