قانون جدید که آرامش را به بازنشستگان تأمین اجتماعی هدیه میدهد؛ بیمهشدگان بخوانند
نظام تأمین اجتماعی با طراحی طرحهای حمایتی مختلف، بهویژه در زمینه ازکارافتادگی، به عنوان یک ضامن امنیت مالی برای بیمهشدگان عمل میکند. با این حال، پیچیدگیهای قوانین مربوط به انواع ازکارافتادگی و نحوه محاسبه مستمریها بسیاری از بیمهشدگان را با ابهاماتی جدی مواجه ساخته است.
سازوکار حمایت از بیمهشدگان
در سال ۱۴۰۴، تغییرات و جزئیات جدیدی در این حوزه اعمال شده که آگاهی از آنها برای تمامی شاغلان و بازنشستگان ضروری است. نظام تأمین اجتماعی برای حمایت از بیمهشدگانی که بهدلیل حادثه یا بیماری توانایی انجام کار خود را از دست میدهند، سازوکار مشخصی را پیشبینی کرده است. ازکارافتادگی یکی از مهمترین حمایتهای پیشبینیشده در قانون تأمین اجتماعی به شمار میرود؛ حمایتی که هدف آن جبران کاهش یا فقدان قدرت کار و تأمین حداقل معیشت فرد آسیبدیده است.
محاسبه مستمری و غرامت
نحوه محاسبه مستمری و غرامت ازکارافتادگی بر اساس مواد ۷۰ تا ۷۵ و همچنین ماده ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی انجام میگیرد. حداقل حقوق ازکارافتادگی کامل (بیش از ۶۶ درصد) در سال ۱۴۰۴ معادل ۱۰،۳۹۰،۹۶۸ تومان تعیین شده است. علاوه بر این بدانید مزایایی از جمله حق عائلهمندی، حق اولاد و برخی کمکهای معیشتی نیز بسته به شرایط بیمهشده پرداخت میشود.
تعریف ازکارافتادگی
ازکارافتادگی به وضعیتی اطلاق میشود که فرد توانایی انجام شغل خود را بهطور کامل یا نسبی از دست بدهد. این وضعیت ممکن است ناشی از بیماری، حادثه شغلی، حادثه غیرشغلی یا عوارض جسمی ناشی از کهولت سن باشد. طبق ماده ۷۰ قانون، بیمهشدگانی که پس از طی مراحل درمانی و خدمات توانبخشی هنوز هم غیرقابل علاج تشخیص داده شوند و کمیسیون پزشکی کاهش قدرت کار آنان را تأیید کند، ازکارافتاده به شمار میآیند.
مراحل رسیدگی به پرونده ازکارافتادگی
روند رسیدگی به پرونده ازکارافتادگی شامل چند مرحله است: ابتدا بیمهشده تحت درمان قرار میگیرد و خدمات توانبخشی لازم را دریافت میکند. اگر پس از این مراحل بهبودی کامل حاصل نشود، پزشک معالج پرونده را به کمیسیون پزشکی ارجاع میدهد تا مستندات و سوابق بیمه مورد بررسی قرار گیرد. سپس کمیسیون پزشکی درصد کاهش قدرت کار را تعیین میکند و نظر این کمیسیون مبنای پرداخت مستمری یا غرامت خواهد بود.
انواع ازکارافتادگی
- ازکارافتادگی کلی: (بیش از ۶۶ درصد) در این حالت، بیمهشده بیش از دو سوم توانایی کار خود را از دست میدهد.
- ازکارافتادگی جزئی: (بین ۳۳ تا ۶۶ درصد) چنانچه کاهش قدرت کار بین یکسوم تا دوسوم باشد و بر اثر حادثه ناشی از کار رخ دهد، فرد مشمول ازکارافتادگی جزئی خواهد شد.
- غرامت نقص مقطوع: (بین ۱۰ تا ۳۳ درصد) اگر کاهش قدرت کار بین ۱۰ تا ۳۳ درصد باشد و علت آن حادثه ناشی از کار باشد، فرد غرامت مقطوع دریافت میکند.
نحوه محاسبه مستمری
برای تعیین مستمری ازکارافتادگی کلی، مستمری بازنشستگی بر اساس سوابق بیمه و میانگین مزد دو سال آخر محاسبه میشود. سپس این مبلغ با حداقل حقوق کامل قانون کار مقایسه میگردد. در صورتی که مستمری محاسبهشده کمتر از حداقل حقوق مصوب باشد، مطابق ماده ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی، مبلغ آن تا سطح حداقل حقوق کامل جبران میشود.
در ازکارافتادگی جزئی، مستمری بازنشستگی فرضی بر اساس سوابق بیمه محاسبه و به نسبت درصد ازکارافتادگی پرداخت میشود. در این نوع ازکارافتادگی، بیمهشده موظف به پرداخت حق بیمه است.
در موارد کاهش توانایی بین ۱۰ تا ۳۳ درصد، به جای مستمری ماهانه، مبلغی یکباره به عنوان غرامت پرداخت میشود که طبق ماده ۷۴ قانون تأمین اجتماعی، معادل ۳۶ برابر مستمری ازکارافتادگی کلی ضرب در درصد کاهش توانایی است.
محاسبه مزد متوسط
برای تعیین مستمری، مزد متوسط ماهانه مبنای محاسبه قرار میگیرد. این محاسبه بر اساس ۷۲۰ روز پیش از وقوع حادثه یا شروع بیماری حرفهای انجام میگیرد. قانون میان حوادث ناشی و غیرناشی از کار تفاوت قائل شده و پرداخت مستمری در موارد خاص شرط سابقه بیمه را در نظر میگیرد.
میزان و نوع ازکارافتادگی در تعیین حمایتهای قانونی و مالی افراد تأثیرگذار است. در ازکارافتادگی کامل، قانون حمایت بیشتری ارائه میدهد و افرادی با سابقه کم نیز از دریافت حداقل حقوق کامل بهرهمند میشوند.