صادرات گاز ایران به عراق پس از دو ماه وقفه از سر گرفته شد
صادرات گاز ایران به عراق پس از وقفهای نزدیک به دو ماه، دوباره از سر گرفته شد. این وقفه تأثیرات قابل توجهی بر تولید برق عراق، بهویژه در مناطق مرکزی این کشور گذاشته بود.
از سرگیری صادرات گاز
بر اساس گزارشها، جریان گاز ایران به عراق با حجمی نزدیک به ۷ میلیون مترمکعب در روز از سر گرفته شده است. سخنگوی وزارت برق عراق اعلام کرد که با ازسرگیری واردات گاز و راهاندازی مجدد برخی واحدهای نیروگاهی که به دلیل کمبود سوخت متوقف شده بودند، ثبات قابل توجهی در بار شبکه و ساعات تأمین برق حاصل شده است.
وزارت برق عراق همچنین در روزهای اخیر تأکید کرد که نیاز این کشور به گاز وارداتی از ایران همچنان پابرجاست و برای بررسی روند ازسرگیری صادرات، آمادگی اعزام هیأتی رسمی به تهران را دارد.
بازگشت گاز ایران به عراق با وجود فشارهای آمریکا
صادرات گاز ایران در شرایطی از سر گرفته شده که با وجود مخالفتهای آمریکا صورت گرفته است. عراق در دسامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که تمامی خریدهای گاز طبیعی از ایران را به حالت تعلیق درمیآورد. این تصمیم به حذف حدود ۴۰۰۰ تا ۴۵۰۰ مگاوات از ظرفیت شبکه برق ملی عراق منجر شد. این تعلیق بخشی از روندی تدریجی برای کاهش وابستگی عراق به واردات انرژی از ایران و با هماهنگی آمریکا بوده است.
مسئلهای که در حال حاضر برای اجرای واردات گاز وجود دارد، موضوع پرداخت هزینههاست، زیرا تحریمهای آمریکا بر ایران باعث ایجاد مانع برای بغداد در تسویه بدهیها شده است. با این حال، مقامات وزارت برق عراق اعلام کردهاند که برای حل این مشکل و تضمین تداوم واردات گاز در ماههای آینده در حال گفتوگو با طرف ایرانی برای یافتن راهحلهای مالی مناسب در چهارچوب تحریمها هستند.
نیاز مداوم عراق به واردات گاز
طبق گزارشها، جایگزینی واردات گاز ایران با مصرف انرژی محلی یا واردات دیگر، برای عراق بسیار دشوار بوده است. عراق مقدار زیادی گاز از میادین نفتی خود تولید میکند، اما بیشتر آن سوزانده میشود و به شبکه برق منتقل نمیشود. علت اصلی این مشکل، نیاز به سرمایهگذاری کلان برای زیرساختهای لازم است. صادرات گاز ایران تأثیر مستقیمی بر نیروگاههایی دارد که برق را به بغداد، مناطق مرکزی و جنوب تأمین میکنند.
در حال حاضر، عراق برای تأمین نیاز داخلی خود به حدود ۳۵ هزار مگاوات برق نیاز دارد و نزدیک به یکسوم تولید نیروگاههای این کشور از طریق گاز وارداتی از ایران تأمین میشود. دما در تابستان معمولاً از ۵۰ درجه سانتیگراد فراتر میرود که پایدار بودن تأمین گاز برای جلوگیری از خاموشیهای گسترده و حفظ ثبات شبکه برق ضرورت دارد.
علاوه بر این، در اوج زمستان، مصرف برق عراق بیش از ۴۸ هزار مگاوات است، در حالی که تولید داخلی تنها حدود ۲۷ هزار مگاوات است. بنابراین، عراق مجبور به تکیه بر سوخت وارداتی شده است. به همین دلیل، واردات گاز ایران به عراق همچنان ضروری است.
قرارداد گازی بلندمدت ایران و عراق
آمریکا از ۱۸ اسفند ۱۴۰۳ معافیت تحریمی واردات گاز عراق از ایران را تمدید نکرد. با این حال، قرارداد گازی میان دو کشور بهصورت بلندمدت است. این قرارداد در تاریخ ۸ فروردین ۱۴۰۳ در بغداد میان مدیرعامل وقت شرکت ملی گاز ایران و وزیر برق عراق برای مدت پنج سال تمدید شد. بر اساس این توافق، ایران باید روزانه تا ۵۰ میلیون مترمکعب گاز به عراق صادر کند. اما میزان صادرات در فصول مختلف سال بهصورت شناور و متغیر، متناسب با نیاز داخلی ایران، تعیین خواهد شد.
همزمان با این موضوع، عراق در تلاش است تا ترکیب انرژی خود را متنوع کند. وزارت برق سال گذشته اعلام کرده که بهزودی توافقی با شرکتهایی مستقر در امارات و عربستان برای توسعه پروژههای انرژی خورشیدی امضا خواهد کرد. مقامات میگویند این اقدام بخشی از تلاش گستردهتری برای کاهش وابستگی به سوخت وارداتی و ایجاد زیرساخت انرژی پایدارتر است.