بازنشستگان صندوق بازنشستگی: آیا کاهش حقوق فروردین 1405 حقیقت دارد؟

بازنشستگان صندوق بازنشستگی باید توجه داشته باشند که کاهش حقوق فروردین ماه 1405 واقعیت دارد. طبق قوانین، مقرری ماه اول به عنوان حق بیمه و سهم صندوق بازنشستگی به شمار می‌رود.

مقرری ماه اول واقعا نوعی حق بیمه یا سهم صندوق بازنشستگی است که ریشه در قوانین قدیمی استخدامی دارد. بر اساس قانون، هرگونه افزایش حقوق و مزایای مستمر که برای کارمندانی که تحت پوشش «صندوق بازنشستگی کشوری» هستند، اعمال شود، در اولین ماه اجرا، به صندوق بازنشستگی تعلق می‌گیرد. به بیان ساده‌تر، دولت افزایش حقوق را برای کارمند تعیین می‌کند، اما اولین "نوبت" از این افزایش به عنوان پشتوانه برای دوران بازنشستگی واریز می‌شود.

صندوق بازنشستگی کشوری مدعی است که این مبالغ برای حفظ پایداری صندوق و توانایی در پرداخت حقوق به بازنشستگان فعلی و تضمین حقوق آینده دریافت می‌شود. به زبان محاسبات، وقتی حقوق یک کارمند افزایش می‌یابد، تعهد صندوق برای پرداخت مستمری بالاتر در آینده نیز افزایش می‌یابد؛ بنابراین، این مبلغ به عنوان نوعی «ورودیه برای سطح جدید حقوق» اخذ می‌شود.

موارد مشمول مقرری ماه اول

بر خلاف تصور عمومی، مقرری ماه اول فقط مختص افزایش حقوق فروردین‌ماه (افزایش سنواتی) نیست. بر اساس مقررات، هر تغییری که منجر به افزایش «حقوق ثابت» و «فوق‌العاده‌های مستمر» شود، مشمول این کسر است:

• افزایش سالانه ضریب حقوق: همان افزایش حقوقی که معمولاً از ابتدای هر سال (فروردین) به وسیله دولت اعلام می‌شود.
• ارتقای رتبه: در نظام رتبه‌بندی معلمان یا طرح طبقه‌بندی مشاغل، هرگاه فرد از یک رتبه به رتبه بالاتر برود، مابه‌التفاوت حکم جدید در ماه اول کسر می‌شود.
• تغییر سمت و مدیریت: اگر کارمندی پست مدیریتی یا معاونت بگیرد و فوق‌العاده مدیریت به حکمش اضافه شود، افزایش حاصله در ماه اول کسر می‌گردد.
• عائله‌مندی و حق اولاد: حتی با تولد فرزند یا ازدواج، اولین پرداختی حق اولاد و عائله‌مندی به حساب صندوق واریز می‌شود.
• برقراری فوق‌العاده‌های خاص: مانند فوق‌العاده ویژه، سختی کار یا هر بندی که برای اولین بار در حکم ظاهر شده یا مبلغ آن افزایش یابد.

نحوه محاسبه

برای درک بهتر، فرض کنید حقوق یک کارمند در اسفندماه ۲۰ میلیون تومان بوده و از ابتدای سال جدید به ۲۵ میلیون تومان افزایش می‌یابد. در این صورت، مبلغ افزایش به شرح زیر است: 25,000,000 - 20,000,000 = 5,000,000 تومان.

وضعیت پرداختی در فروردین: این کارمند در ماه فروردین همان ۲۰ میلیون تومان قبلی را دریافت می‌کند، و آن ۵ میلیون تومان افزایش تحت عنوان «مقرری ماه اول» به صندوق بازنشستگی منتقل خواهد شد.

وضعیت پرداختی از اردیبهشت: از ماه دوم، حقوق کارمند بر اساس حکم جدید (۲۵ میلیون تومان) پرداخت می‌شود. نکته مهم اینکه اگر حکم افزایش حقوق در ماه خرداد صادر شود اما تاریخ اجرای آن از فروردین باشد، مابه‌التفاوت فروردین کسر می‌شود و مابه‌التفاوت ماه‌های اردیبهشت و خرداد به کارمند پرداخت خواهد شد.

همه کارمندان مشمول این قانون نیستند. این مسئله فقط مخصوص افرادی است که بیمه آنها «صندوق بازنشستگی کشوری» است. برای کارمندانی که تحت پوشش سازمان تامین اجتماعی هستند، مقرری ماه اول وجود ندارد. در عوض، از تمامی حقوق و مزایای آنها (شامل افزایش ماه اول) به صورت ماهیانه ۷ درصد حق بیمه کسر می‌شود. همچنین، نیروهای قراردادی و شرکتی به‌طور معمول تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی هستند و بنابراین افزایش حقوقشان از همان ماه اول به حساب خودشان واریز خواهد شد.

در سال‌های اخیر، انتقادات بسیاری نسبت به این قانون مطرح شده است. منتقدان معتقدند که کسر کل افزایش حقوق در ماه اول در شرایط تورمی فشار اقتصادی چشمگیری به کارمندان وارد می‌کند. همچنین با توجه به پرداخت سهم بیمه از سوی کارمندان، کسر ۱۰۰ درصدی افزایش ماه اول به نظر غیرمنصفانه می‌رسد. با این حال، طبق ماده ۱۰۰ قانون استخدام کشوری، این رویه همچنان قانونی است و تا زمانی که مجلس شورای اسلامی تغییراتی در این قانون ندهد، صندوق بازنشستگی ملزم به کسر این مبالغ است.

یک نکته در مورد رتبه‌بندی معلمان نیز قابل ذکر است. در ماجرای اجرای رتبه‌بندی معلمان، به دلیل اینکه احکام با تاخیر چندماهه صادر شد و مبالغ معوقات به شدت بالا بود، بحث‌های زیادی در مورد مقرری ماه اول به وجود آمد. طبق قانون، حتی در پرداخت‌های معوقه، مابه‌التفاوت اولین ماهی که حکم برای آن صادر شده به عنوان مقرری ماه اول کسر خواهد شد.

به طور کلی، مقرری ماه اول نوعی سرمایه‌گذاری اجباری برای کارمندان در صندوقی است که قرار است معیشت آنها را در دوران پیری تأمین کند. اگرچه در ماه اول افزایش حقوق، مجموع دریافتی کارمند تغییر چندانی نمی‌کند، اما از ماه دوم این افزایش به طور کامل در پرداختی لحاظ می‌گردد.