امکان به‌کارگیری معلمان بازنشسته برای جبران کمبود نیرو در آموزش‌وپرورش

2026/02/22 · 12:28
امکان به‌کارگیری معلمان بازنشسته برای جبران کمبود نیرو در آموزش‌وپرورش

سخنگوی کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی جزئیات مصوبه‌ای را مطرح کرد که امکان به‌کارگیری معلمان بازنشسته و حق‌التدریس برای جبران کمبود نیروی انسانی در مدارس را فراهم می‌کند. همچنین، وی بر ضرورت تعیین‌تکلیف وضعیت استخدامی معلمان غیررسمی تأکید کرد.

جزئیات مصوبه

احسان عظیمی‌راد توضیح داد که در بودجه امسال حکمی پیش‌بینی شده که پیشنهاد آن ابتدا از سوی کمیسیون آموزش در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ ارائه شده و پس از تصویب به قانون تبدیل شده است. بر اساس بند «پ» تبصره (۸) قانون بودجه، وزارت آموزش‌وپرورش مجاز شده است معلمان بازنشسته، نیروهای حق‌التدریس، نهضت سوادآموزی، پیش‌دبستانی و طرح امین را به‌صورت حق‌التدریسی به کار گیرد.

وی ضمن بیان ایراد جدی به وزارت آموزش‌وپرورش، گفت: چرا باید از معلمان بازنشسته به‌عنوان نیروی حق‌التدریس استفاده شود، در حالی‌که بسیاری از معلمان غیررسمی همچون نیروهای نهضت سوادآموزی و پیش‌دبستانی نیز سال‌ها سابقه و تجربه تدریس دارند. این افراد نیز شایستگی و حق دارند که به‌عنوان نیروهای حق‌التدریس به کار گرفته شوند.

استدلال وزارت آموزش‌وپرورش

سخنگوی کمیسیون آموزش به استدلال وزارت آموزش‌وپرورش اشاره کرد و اظهار داشت: این وزارتخانه بیان کرده که به‌طور کلی سطح حقوق و دستمزد معلمان پایین است و این میزان برای بازنشستگان کمتر نیز می‌شود. بنابراین، اختصاص ساعات حق‌التدریس می‌تواند افزایش دریافتی آنان را تا حدی جبران کند. اولویت وزارتخانه این است که نیروهای رسمی شاغل و بازنشسته بتوانند از این طریق درآمد مالی کسب کنند.

عظیمی‌راد تأکید کرد که بخش قابل‌توجهی از نیروهای جوان کشور در قالب‌های مختلف وارد حوزه آموزش شده‌اند و هنوز از وضعیت استخدامی مشخص و پایداری برخوردار نیستند، از این‌رو ضروری است ساماندهی این نیروها در اولویت قرار گیرد.

محدودیت و نیاز به نیروهای جدید

وی همچنین خاطرنشان کرد که وزارت آموزش‌وپرورش مجاز است برای سال آینده، در هر شهر و منطقه‌ای که به نیروی حق‌التدریس، نهضت سوادآموزی، طرح امین، پیش‌دبستانی یا معلمان بازنشسته نیاز دارد، حداکثر تا سقف ۱۰ هزار نفر نیروی جدید به کار گیرد. این مجوز مربوط به به‌کارگیری ۱۰ هزار نیروی جدید است که افزون بر نیروهایی است که هم‌اکنون با آموزش‌وپرورش همکاری دارند.

عظیمی‌راد تصریح کرد که اجرای این حکم به معنای حذف یا اخراج بخشی از نیروها نیست. به این معنا که اگر نیاز آموزش‌وپرورش به نیروهای حق‌التدریس افزایش یابد، مجلس مجوز را داده است تا سقف ۱۰ هزار نفر جدید به کار گرفته شوند.

قرارداد کار معین نیروهای حق‌التدریس

وی اعلام کرد که قرارداد کار معین برای نیروهای حق‌التدریس آزاد نیز نهایی شده است و اگر این موضوع در قانون بودجه نهایی شود، به‌کارگیری نیروهای حق‌التدریس شامل معلمان بازنشسته، نیروهای نهضت سوادآموزی، پیش‌دبستانی و طرح امین خواهد بود. بدین ترتیب، نیروهای حق‌التدریس آزاد نیز تعیین تکلیف خواهند شد.

طرح ساماندهی نیروهای غیررسمی

عظیمی‌راد به طرح ساماندهی نیروهای غیررسمی نیز اشاره کرد و گفت: هدف این طرح، ساماندهی معلمان غیررسمی و گروه‌هایی است که وضعیت استخدامی آنان مشخص نشده است. این طرح تاکنون به دلیل بار مالی با ایراد مواجه شده و بخش عمده آن به نیروهای حق‌التدریس مربوط است.

وی خاطرنشان کرد که در صورتی که تعیین تکلیف نیروهای حق‌التدریس در قانون بودجه نهایی شود، بخش مربوط به آن نیز از طرح حذف خواهد شد. در این راستا، تلاش برای ارائه راهکار دائمی برای حل مسأله ساماندهی معلمان غیررسمی در دستور کار قرار دارد.

دورنمای استفاده از معلمان بازنشسته

عظیمی‌راد در خصوص به‌کارگیری معلمان بازنشسته گفت که این موضوع از دو منظر باید بررسی شود. بخشی از معلمان کشور پس از سال‌ها فعالیت آموزشی و در سنین نسبتاً پایین بازنشسته می‌شوند. این افراد توانایی و انگیزه لازم برای ادامه تدریس را دارند و بهره‌گیری از ظرفیت آنان می‌تواند به تقویت کیفیت آموزشی کمک کند.

با این حال، برخی معلمان بازنشسته به دلیل افزایش سن و کاهش انگیزه یا توان لازم برای تدریس، آمادگی کافی برای حضور مؤثر در کلاس درس را ندارند.