آیا فرمول افزایش پلکانی معکوس حقوق بازنشستگان لغو خواهد شد؟
طرح افزایش پلکانی معکوس حقوق بازنشستگان با انتقادات زیادی از سوی فعالان این حوزه مواجه شده است. به گفته این افراد، این نوع افزایش به نوعی نادیده گرفتن حقوق بازنشستگان محسوب میشود و در عمل به فقیرتر شدن آنان منجر خواهد شد.
همهساله مبلغی که به حقوق کارگر، بازنشسته و کارمند افزوده میشود، حتی به اندازه تورم هم نیست. از این منظر به لحاظ علمی، ما در ایران افزایش حقوق نداریم؛ بلکه در عمل ترمیم حقوقی است که توسط تورم تخریب شده و این ترمیم نیز در اغلب سالها بسیار ناقص و ناکافی بوده و قدرت خرید و ارزش خود را به مرور از دست داده است. روند پلکانیسازی حقوق در چهارچوب این سازوکار فقیرسازی کارگر و بازنشسته، بحران معیشت را حتی برای بازنشستگانی که حقوق بیشتری دریافت میکنند، تشدید کرده است.
برخی از مدافعان پلکانیسازی افزایش حقوق کارگران و بازنشستگان دولت و بخش خصوصی بر این باورند که این اقدام میتواند به عنوان نوعی تبعیض مثبت تلقی شود. اما منتقدان این طرح اعتقاد دارند که با انتشار خبر اخیر در مورد پلکانیسازی حقوق بازنشستگان و شاغلان دولت در مجلس، نگرانیها و انتقادات بیشتر شده است. سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه سال آینده در تاریخ ۲۷ بهمن اظهار داشت: «در لایحه بودجه، حقوقها از ۲۱ تا ۴۳ درصد به صورت پلکانی معکوس افزایش خواهد داشت.» این اظهارنظر موجبات انتقاد فعالان بازنشسته را فراهم کرده است.
فریدون نیکوفرد، فعال صنفی بازنشستگان شوش، عنوان میکند که افزایش پلکانی ناعادلانه است. به گفته وی، کارگری که به صورت متوسط دستمزد دریافت میکند، دارای شایستگیهایی است که او را مستحق دریافت بیشتر میکند. این کارگر همچنین سهم حق بیمه بیشتری نسبت به سایر کارگران پرداخت کرده است و بنابراین این انتظار نادرست است که با سابقه سیساله کار و درجه و مهارت متفاوت، او در زمان بازنشستگی مانند یک کارگر ساده دیپلمه دریافتی داشته باشد.
نیکوفرد ادامه داد: «ما روزگاری به امید بهرهمندی از حقوق بازنشستگی در سطح بالا حق بیمههای بیشتری پرداخت کردهایم. اما اکنون در شرایطی که نرخ تورم به طور یکسان بر مدیرعامل و ما که متوسط بگیر هستیم، اثر میگذارد، افزایش حقوق برای ما بسیار کمتر از تورم منظور میشود. به وضوح میبینیم که معیشت و زندگی افراد متوسط بگیر در تامین اجتماعی به حداقل بگیران نزدیک شده است!»
وی همچنین تاکید کرد که اگر دولت به دنبال حمایت حداکثری از حداقل بگیران است، باید برنامهای را در قالب بن یا کالابرگ متفاوت در نظر بگیرد و به جای نزدیک کردن بازنشستگان سایر سطوح به حداقل بگیر، به ارتقاء حداقل بگیران بپردازد. وی این وضعیت را ظلمی آشکار میداند که باید هماکنون برطرف شود.
کاظم فرج اللهی، دیگر فعال کارگری و حقوق بازنشستگان، در مورد افزایش حقوق پلکانی گفت: «به طور کلی، طرح افزایش پلکانی در بستر ساختار مزدی فقرپراکن عمل میکند. در این نظام، ما با توزیع فقر مواجه هستیم.» او همچنین اشاره کرد که هرساله مبلغی به حقوق کارگر و بازنشسته افزوده میشود که حتی به اندازه تورم هم نیست و این روند به بحران معیشت بازنشستگان کمک میکند.
فرج اللهی تصریح کرد: «افزایش پلکانی به گونهای است که هرچه فاصله حقوقبگیران از حداقل بیشتر باشد، درصد افزایش پایینتری منظور میشود. این به معنای فقیرسازی متوسط بگیران است.» او همچنین افزود که بازنشستگان حداقل بگیر در سازمان تامین اجتماعی اندک هستند و در عوض، شماری از بازنشستگان سایر سطوح به حداقل نزدیک میشوند. با این فرمول، اگر بازنشستهای چهار برابر حداقل بگیر حقوق میگرفته، امسال نزدیک به سه برابر حداقل بگیران دریافت میکند.
فرج اللهی تاکید کرد: «این تبعیضی آشکار است که علیه نیروهای با تجربه و دارای تخصص روا داشته میشود و موجب عمیقتر شدن مشکلات اقتصادی برای بازنشستگان میگردد. دولت به خیال خود در پی اجرای عدالت است، اما در اصل شرایط را به نفع حداقل بگیران تغییر میدهد و سایرین را به سمت فقر سوق میدهد.»