علت انتقال سهمیه بنزین به کارتهای بانکی چیست؟
یک کارشناس بانکی با طرح چند سؤال در مورد طرح انتقال سهمیه سوخت به کارتهای بانکی، ابراز کرد که هدف این طرح بهوضوح مشخص نیست و احتمالاً در زمینه شفافسازی چندان موثر نخواهد بود.
سید بهاءالدین حسینیهاشمی در توضیحات خود درباره انتقال سهمیه سوخت به کارتهای بانکی گفت: این موضوع به هر حال مصوب شده و قرار است به مرحله اجرا برسد؛ بدین معنا که فرد با استفاده از یک کارت بانکی برای سوختگیری اقدام کرده و همزمان با ورود بنزین به باک، مبلغ آن از حسابش کسر میشود. هدف اعلامی این طرح اصلاح شیوه عرضه بنزین یارانهای، شفافسازی مصرف و تسهیل فرآیند سوختگیری عنوان شده است؛ به این ترتیب، به جای استفاده از دو کارت، با استفاده از یک کارت، پرداخت و سوختگیری انجام میشود.
او ادامه داد: در عمل تنها کارت سوخت حذف میشود و سوئیچ و سیستم هوشمند سوخترسانی به قوت خود باقی میماند. محاسبات مربوط به سهمیه هر خودرو، قیمت سهمیهای و نرخ آزاد هنوز در نرمافزار بانکی وجود ندارد و این محاسبات بهوسیله مرکز داده و سامانه کارت سوخت انجام میشود. لذا باید ارتباطی بین سیستم بانکی و این دیتاسنتر برقرار شود تا اطلاعات منتقل و پرداخت انجام گیرد، که خود ممکن است مشکلاتی ایجاد کند.
بهنظر میرسد این اقدام بیشتر به پاک کردن صورت مسئله اصلی مربوط میشود تا حل آن. این طرح چه شفافیت جدیدی خواهد داشت؟
این کارشناس حوزه بانک اظهار کرد: مسائلی از جمله عدم مالکیت راننده بر خودرو، وضعیت خودروهای شرکتی و کامیونهایی که چند مالک دارند نیز در این زمینه مطرح است. آیا کارت تمامی مالکان باید به این سیستم متصل شود؟ اگر به هر دلیلی کارت سوخت تعلق نگیرد، چگونه میتوان سوختگیری کرد؟ این موارد نیاز به هماهنگی میان بانکها، وزارت ارتباطات و وزارت اقتصاد دارند.
حسینیهاشمی در پاسخ به این سؤال که آیا این طرح به شفافیت در مصرف و توزیع یارانه سوخت کمک میکند، تصریح کرد: کارتهای سوخت فعلی معتبر هستند و شفافیت لازم وجود دارد. بهطور دقیق مشخص است که چه مقدار سوخت به جایگاه وارد و چه مقدار فروخته میشود؛ هر خودرو با کد ملی مالک شناسایی شده و تمامی اطلاعات ثبت است، بنابراین من درک نمیکنم که این طرح واقعاً چه شفافین جدیدی ایجاد میکند که برخی مسئولان از آن صحبت میکنند.
او همچنین درباره یارانه سوخت اظهار داشت: بحث یارانه سوخت یک موضوع جداگانه است؛ افرادی که خودرو ندارند در حال حاضر به دلیل شرایط موجود نمیتوانند از این یارانه استفاده کنند. پیش از این، طرحی مطرح بود که سهمیه سوخت به تمامی افراد (داردگان و نداشتهها) تعلق گیرد تا افراد بتوانند از آن استفاده کرده یا حتی آن را واگذار کنند. اگر هدف چنین چیزی باشد، بحث متفاوت است. در وضعیت کنونی، بهنظر میرسد این اقدام بیشتر پاک کردن صورت مسئله اصلی است تا حل آن.
کشورهایی که سهمیهبندی با کارت سوخت ندارند، به طور کلی هم سیستم چند نرخی ندارند.
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: در حال حاضر میزان ورود و فروش سوخت، خودروها و مالکان بهطور کامل مشخص و قابل کنترل است. بنابراین به عنوان یک نظر، این طرح به شفافسازی یا اصلاح شیوه فعلی کمک چندانی نخواهد کرد. شاید تنها مزیت آن، سادهتر شدن فرآیند باشد که فرد به جای دو کارت از یک کارت استفاده کند، اما این موضوع میتواند چالشهای جدیدی نیز ایجاد کند.
او در پاسخ به این سؤال که آیا زیرساخت نظام بانکی در شرایط کنونی آمادگی اجرای این طرح را دارد، خاطرنشان کرد: از لحاظ فنی، سیستم بانکی ظرفیت اتصال و انجام پرداخت را دارد، اما نیاز به انجام اصلاحاتی در Core Banking بانکها و سامانههای داده خواهد بود تا بتوانند اطلاعات سهمیه را از مرکز هوشمند سوخت دریافت و به کار گیرند. همچنین در مواردی که خودرو متعلق به شرکت است یا راننده مالک نیست و کارت برای فرد دیگری ثبت شده، چالشهایی وجود خواهد داشت. بهطور کلی، از نظر بانکی این موضوع امکانپذیر است، اما نیازمند هماهنگی و اصلاحات نرمافزاری است.
حسینیهاشمی در نهایت، در پاسخ به این سؤال که آیا تجربه مشابهی در سایر کشورها وجود دارد، توضیح داد: تا اطلاعات موجود من، کشورهایی که سهمیهبندی با کارت سوخت ندارند، سیستم چند نرخی هم ندارند. در این کشورها، فقط کارت بانکی وارد دستگاه شده و پرداخت انجام میشود، کمابیش مانند فروشگاهها. آنجا دیگر موضوع سهمیه یا نرخ آزاد مطرح نیست که نیاز به ارتباط با یک مرکز داده جداگانه داشته باشد. بنابراین شرایط این کشورها با وضعیت ما بسیار متفاوت است.