خداحافظی با ریال قدیم در سال ۱۴۰۹ و حذف چهار صفر از آن

رئیس گروه اقتصاد دیجیتال بانک مرکزی اعلام کرد که حذف چهار صفر تنها یک تغییر مقیاس پول است و هیچ تأثیر قیمتی یا تورمی ندارد. این قانون با هدف ساده‌سازی محاسبات پولی به مرحله اجرایی رسیده است.

با آغاز فرآیند آماده‌سازی برای اصلاح واحد پول ملی، قانون حذف چهار صفر از ریال به مرحله عملیاتی مقدماتی وارد شده است. این طرح که طبق زمان‌بندی مصوب در یک بازه پنج‌ساله اجرا می‌شود، هدف اصلی‌اش ساده‌سازی محاسبات پولی و افزایش کارایی مبادلات مالی است.

فخری محدث، رئیس گروه اقتصاد دیجیتال اداره تحقیقات و بررسی‌های اقتصادی بانک مرکزی، در تشریح آخرین وضعیت اجرای این قانون بیان کرد که قانون اصلاح بند «الف» ماده 58 قانون بانک مرکزی، هشتم آبان‌ماه 1404 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و از 16 آذر همان سال به اجرا درآمده است. بر اساس این قانون، یک دوره دو‌ساله برای آماده‌سازی زیرساخت‌ها در نظر گرفته شده است.

این دوره دو‌ساله که تا آذر 1406 ادامه خواهد داشت، به‌منظور به‌روزرسانی سامانه‌های بانکی، مالی، حسابداری، مالیاتی و کلیه بسترهایی است که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با نظام پرداخت کشور در ارتباط هستند. پس از پایان این مرحله، کشور وارد دوره گذار سه‌ساله خواهد شد.

محدث با اشاره به ویژگی‌های دوره گذار تصریح کرد که در این بازه سه‌ساله، ریال قدیم و ریال جدید به‌صورت هم‌زمان معتبر خواهند بود و مردم می‌توانند با هر دو واحد پولی مبادلات خود را انجام دهند. بعد از پایان این دوره، ریال قدیم به‌طور کامل از چرخه مبادلات خارج و تنها ریال جدید مبنای قراردادها، محاسبات و تراکنش‌های مالی خواهد بود.

وی تأکید کرد که بر اساس قانون، واحد پول ملی همچنان «ریال» باقی می‌ماند، اما با حذف چهار صفر، هر ریال جدید معادل 10 هزار ریال قدیم تعریف می‌شود. همچنین برای واحد پول خرد، «قِران» در نظر گرفته شده به‌گونه‌ای که هر 100 قران برابر با یک ریال جدید خواهد بود. این تغییر تنها یک تغییر اسمی و محاسباتی است و تأثیری بر ارزش واقعی پول یا قدرت خرید مردم ندارد.

محدث همچنین تأکید کرد که حذف چهار صفر هیچ تأثیری بر پایه پولی، نقدینگی و نرخ تورم نخواهد داشت و خلق پول جدیدی در کار نخواهد بود. برنامه چاپ اسکناس نیز طبق روال گذشته ادامه یافته و به‌تدریج اسکناس‌های جدید با واحد پولی جدید وارد چرخه خواهند شد.

رئیس گروه اقتصاد دیجیتال بانک مرکزی همچنین از اجرای «برچسب‌گذاری دوگانه قیمت‌ها» پیش از ورود رسمی به دوره گذار خبر داد و افزود که در این مرحله، قیمت کالاها و خدمات هم‌زمان با ریال قدیم و ریال جدید درج می‌شود تا مردم به‌صورت عملی با مقیاس جدید پولی آشنا شوند و احتمال خطا یا سوءاستفاده قیمتی به حداقل برسد.

وی هدف اصلی حذف صفرها را تسهیل محاسبات، کاهش خطای انسانی در حسابداری و مبادلات، ساده‌تر کردن ثبت ارقام مالی و همچنین کاهش هزینه‌های چاپ، حمل و امحای اسکناس عنوان کرد. محدث تأکید کرد که این اقدام بیش از آنکه یک سیاست اقتصادی برای کنترل تورم باشد، یک اصلاح ساختاری در زبان پول و نظام محاسباتی کشور محسوب می‌شود.

بر اساس اعلام بانک مرکزی، در طول دوره آماده‌سازی و دوره گذار، اطلاع‌رسانی گسترده و نظارت مستمر بر بازار در دستور کار قرار خواهد داشت تا اجرای این اصلاح پولی بدون ایجاد اختلال و با حداقل ابهام برای مردم و فعالان اقتصادی انجام شود. در نهایت، پس از پایان دوره گذار سه‌ساله و اعلام رسمی، تنها ریال جدید در کشور اعتبار خواهد داشت و اسکناس‌ها و مسکوکات قدیمی مطابق دستورالعمل‌های ابلاغی جمع‌آوری خواهند شد.