تعلیق گارانتی خودروهای چینی و کمبود قطعات یدکی آنها
بازار لوازمیدکی خودروهای چینی به دلیل کمبود و افزایش قیمتها با چالشهایی مواجه شده است و برخی مالکان بر تعلیق عملی گارانتی این محصولات تأکید دارند. این وضعیت نگرانکننده به شدت وحشتزدهشده و از واقعیتهای بازار حکایت دارد.
گزارشهای میدانی از بازار لوازمیدکی از شکاف بین ادعای تأمین قطعات و واقعیت موجود پردهبرداری میکند. این شکاف ناشی از افزایش نگرانیها در میان مالکان خودروهای چینی و مونتاژی است. اگرچه کمبود قطعات خودرو به ویژه برای خودروهای مونتاژی مسألهای جدید نیست، اما ابعاد آن در ماههای اخیر به وضوح تغییر کرده و نشاندهنده بحران در زنجیره تأمین است. این بحران تاریخی است و به خروج خودروسازان چینی از کشور در سال ۱۳۹۷ پس از بازگشت تحریمهای سختگیرانه مرتبط است.
خروج این شرکتها تأثیر مستقیمی بر کاهش تولید و اختلال در تأمین قطعات یدکی گذاشت. در سالهای اخیر و با افزایش تنوع محصولات و برندهای چینی در ایران، این مشکل گستردهتر شده است. فعالشدن مکانیسم ماشه و آغاز دور جدید تحریمها باعث شد همکاری بسیاری از شرکتهای چینی با ایران محدود یا متوقف شود. به این ترتیب، شرایط جدیدی برای بحران تأمین قطعات در بازار به وجود آمده است.
در این میان، مالکان خودروهای چینی تأکید میکنند که این محصولات را با اتکا به گارانتی و تضمین رسمی تأمین قطعات یدکی و خدمات پس از فروش خریداری کردهاند، در حالی که به نظر میرسد این گارانتی اکنون معلق شده است.
گزارش جدید نشان میدهد که بسیاری از خودروهای مونتاژی در نتیجه نبود قطعه به خواب رفتهاند و قیمت لوازم یدکی در یک ماه اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته است. این تحولات پرسشهای زیادی را در افکار عمومی ایجاد کرده است، از جمله اینکه آیا محدودیتهای ارزی و تشدید مسیر واردات باعث اولویتبندی تأمین قطعات در خطوط تولید شده و بازار لوازمیدکی را تحتفشار قرار داده است.
کارشناسان معتقدند که ریشه اصلی این کمبود به ساختار اقتصادی بازار لوازم یدکی بازمیگردد. به گفته آنها، با وجود افزایش سهم خودروهای چینی در بازار ایران، تیراژ تولید محدود سبب شده است که واردات مستقل قطعات برای بخشخصوصی به صرفه نباشد. این شرایط فرصتی برای سودجویان فراهم کرده تا با تولید و عرضه قطعات بیکیفیت به نام قطعات چینی، رقابت را برای فعالان واقعی سختتر کنند.
مشاهدات میدانی و گفتوگوها با فعالان بازار لوازمیدکی نشاندهنده کمبود قابلتوجه قطعات چینی در بازار است. بهای این قطعات نیز به شدت وابسته به نوسانات ارزی افزایش یافته است. برخی فروشندگان گزارش میکنند که حتی تأمین قطعاتی که سال گذشته به راحتی فراهم میشد، امروزه با مشکلات زیادی روبرو شده است.
بسیاری از فروشندگان به افزایش قیمتها افزون بر کاهش قدرت خرید اشاره میکنند و بر این باورند که تولید قطعات بیکیفیت باعث افت کیفیت موجودی شده است. یکی از فروشندگان اذعان کرد که برخی قطعات با بحران تأمین مواجهاند و به نمونههایی از قطعات خاص اشاره کرد که در برخی موارد موجب شده تا خودروها برای چند ماه در تعمیرگاهها باقی بمانند.
با وجود اینکه برخی فعالان بازار از کمبود قطعات مونتاژی سخن میگویند، یک منبع آگاه در بزرگترین شرکت مونتاژکار خودرو این ادعا را رد کرده و تأکید میکند که تأمین قطعه برای خطوط تولید به نسبت برنامه تولید انجام میشود.
در ادامه، رئیس اتحادیه صنف تولیدکنندگان و فروشندگان لوازم یدکی نیز بر این کمبود مهر تأیید میزند و اشاره میکند که این مسأله ناشی از عدم انجام تعهدات خودروسازان به قانون حمایت از مصرفکنندگان است. ایشان تصریح کردند که تأمین قطعات پرمصرف به رغم تقاضای بالا با مشکلاتی مواجه نیست، اما در بخش قطعات مصرف متوسط و کممصرف با چالشهای جدی مواجه هستیم.
تحلیلگران صنعت خودرو نیز به طور کلی بر این باورند که وضعیت فعلی نشاندهنده بحران در بازار لوازم یدکی است، اما هنوز با قحطی واقعی فاصله وجود دارد. دلایل اصلی این بحران شامل نوسانات ارزی، افزایش تنوع خودروهای چینی در بازار و کاهش درآمدها بخاطر تحریمها هستند. برای رفع این بحران، لازم است که خودروهای چینی با تنوع محدود و تیراژ بالاتر در بازار موجود باشند تا تأمین قطعات و خدمات پس از فروش به درستی انجام شود.