انسداد تنگه هرمز؛ بحران جدی برای اقتصاد جهانی

انسداد تنگه هرمز می‌تواند به اقتصاد جهانی یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه انرژی در دهه‌های اخیر را تحمیل کند. این مسیر حیاتی روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و گاز را جابجا می‌کند و در صورت وقوع این اتفاق، قیمت‌ها در بازارهای انرژی به شدت افزایش خواهد یافت.

جایگاه بی‌بدیل تنگه هرمز در امنیت انرژی و اقتصاد بین‌الملل

تنگه هرمز فقط یک معبر آبی نیست؛ بلکه به عنوان حیاتی‌ترین گلوگاه انرژی جهان شناخته می‌شود. طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، این آبراهه سالانه ۲۷ در صد از کل تجارت دریایی نفت خام و فرآورده‌ها و ۲۲ درصد از تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) را به خود اختصاص می‌دهد. علاوه بر این، این تنگه به دلیل فشردگی جغرافیایی‌اش، هیچ جایگزین عملیاتی برای جبران حجم عظیم جابه‌جایی انرژی ندارد.

آثار بسته شدن تنگه هرمز بر قیمت نفت

بسته شدن ناگهانی تنگه هرمز که ۲۷ درصد از تجارت انرژی جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، شوکی بی‌سابقه به بازار خواهد داد. مؤسسات مالی نظیر گلدمن ساکس پیش‌بینی می‌کنند که قیمت نفت برنت در صورت انسداد به بازه ۱۰۰ دلار و در صورت تشدید بحران به بالای ۲۰۰ دلار خواهد رسید. همچنین، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) گزارش می‌دهد که مجموع ذخایر استراتژیک اعضا حدود ۱.۲ میلیارد بشکه است؛ اما محدودیت‌های فنی نرخ برداشت باعث می‌شود که این ذخایر تنها برای مدتی کوتاه پاسخگو باشند.

آثار بسته شدن تنگه هرمز بر قیمت کالاها و تورم جهانی

اختلال در حرکت تانکرها موجب بروز چالش در زنجیره تأمین جهانی و افزایش قیمت سوخت، به ویژه بنزین می‌شود که تأثیر زیادی بر اقتصاد ایالات متحده و زندگی روزمره شهروندان خواهد داشت. گزارش صندوق بین‌المللی پول به افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل دریایی اشاره می‌کند که انتظار می‌رود تورم جهانی را در کمتر از یک ماه چندین درصد افزایش دهد.

آثار بسته شدن تنگه هرمز بر قیمت گاز

برخلاف بازار نفت، بازار گاز به دلیل محدودیت زیرساختی آسیب‌پذیرتر است. طبق آمار آژانس بین‌المللی انرژی، ۲۲ درصد از تجارت جهانی گاز مایع (LNG) از تنگه هرمز عبور می‌کند که عمده آن مربوط به قطر است. بلومبرگ هشدار می‌دهد که در صورت بسته شدن تنگه هرمز، قیمت گاز در بازارهای اروپا و آسیا ممکن است بین ۸۰ تا ۲۰۰ درصد افزایش یابد. این امر به معنای قطع فوری سوخت صنایع و سیستم‌های گرمایشی در بخش‌های وسیعی از جهان خواهد بود.

آثار بسته شدن تنگه هرمز بر حق بیمه کشتیرانی و قیمت سوخت

تحلیل‌های مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی (CSIS) نشان می‌دهد که ایران می‌تواند مسیر تنگه هرمز را برای مدت بین ۱۵ تا ۴۵ روز غیرقابل استفاده کند. در حالی که ائتلاف‌های بین‌المللی توان بازگشایی این تنگه را دارند، اما عملیات مین‌روبی تحت آتش ممکن است هفته‌ها به طول بینجامد. همچنین بسته شدن تنگه هرمز موجب فروپاشی موقت سیستم بیمه دریایی می‌شود، زیرا کشتی‌ها ناچار به دور زدن آفریقا خواهند بود که زمان سفر را به میزان ۲ هفته و هزینه‌ها را به میلیون‌ها دلار افزایش می‌دهد.

کشورهایی که بیشترین تأثیر را می‌پذیرند

برآورد اندیشکده‌های جهانی نشان می‌دهد که اقتصادهای آسیایی در خط مقدم این فاجعه قرار دارند. حدود ۸۳ درصد از نفت عبوری از تنگه هرمز به مقصد آسیا می‌رود و کشورهایی نظیر چین، هند، ژاپن و کره‌جنوبی با فلج شدن صنایع تولیدی رو به رو خواهند شد. همچنین، اروپا به دلیل وابستگی به گاز قطر با بحران امنیت انرژی مواجه خواهد شد و کشورهای عراق، کویت و قطر که تقریباً تمام صادراتشان از این تنگه است، با قطع کامل درآمد روبه‌رو خواهند شد.