آیا منطقه میتواند مانع تشدید جنگ شود؟
در میان تنشهای فزاینده میان ایالات متحده آمریکا و ایران، دو اندیشکده قطری و انگلیسی، شورای خاورمیانه برای امور جهانی و چتمهاوس، به بررسی نقش میانجیگرانه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس پرداخته و بر اهمیت این نقش در مهار بحران تأکید کردهاند.
نگرانی کشورهای عربی خلیج فارس
این دو اندیشکده با اشاره به نگرانی عمیق کشورهای عربی خلیج فارس از پیامدهای یک درگیری گسترده، نقش میانجیگرانه اعضای شورای همکاری خلیج فارس را کلید مهار بحران توصیف کردهاند. این نقش از بیطرفی سنتی عمان و تسهیلگری فعال قطر تا اهرم استراتژیک عربستان سعودی را شامل میشود و هدف آن حفظ مسیر دیپلماسی و جلوگیری از تبدیل منطقه به جنگی پرهزینه و بیثباتکننده است.
تحلیل افزایش تنشها
شورای خاورمیانه برای امور جهانی در مطلبی تحلیلی به بررسی این تنشها پرداخت و تأکید کرد که توجه بینالمللی بار دیگر به خلیج فارس معطوف شده است. این تنشها از حوادث امنیتی دریایی در تنگه هرمز تا تحریمهای مجدد و تهدیدهای هستهای ناشی میشود. ضعف و شکنندگی منطقه در این موقعیت بهوضوح مشهود است.
جایگاه جغرافیایی خلیج فارس
خلیج فارس مرکزیت قابل توجهی در جریانهای انرژی جهانی و حملونقل دریایی دارد. در این زمینه، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با چالشهای پیچیدهای روبهرو هستند. هرگونه رویارویی ممکن است آنها را در معرض خطرات اقتصادی، سیاسی و امنیتی جدی قرار دهد. این کشورها همچنین از توانایی دیپلماتیک بهرهمندند که آنها را قادر میسازد بهعنوان واسطه عمل کنند.
نقش دیپلماتیک قطر
به گزارش اندیشکده قطری، قطر بهعنوان یکی از قویترین بازیگران دیپلماتیک خلیج فارس شناخته میشود. این کشور با حفظ کانالهای ارتباطی باز در میان شکافهای ایدئولوژیک و ژئوپلیتیک، بهعنوان یک میانجی معتبر و بیطرف عمل میکند. تمایل قطر برای میزبانی مذاکرات، همچنین با مشارکتهای بینالمللی، آن را به محل قابل اعتمادی برای گفتوگوهای میان دشمنان تبدیل کرده است.
سیاست بینالمللی عمان
عمان، با سیاست بیطرفی خود، بهعنوان باسابقهترین میانجی شورای همکاری خلیج فارس شناخته میشود. این کشور روابط کارآمدی با تهران و همکاری امنیتی پایدار با واشنگتن دارد و بهدنبال توازن در سیاستهای خود است. تفاوت دیپلماسی آرام عمان نسبت به سایر بازیگران در این است که میتواند بدون برانگیختن واکنشهای منفی داخلی، مذاکرات را تسهیل کند.
پویایی عربستان سعودی
عربستان سعودی نیز بهعنوان یکی از بازیگران اصلی در این تنشها، رویکرد عملگرایانهتری نسبت به تهران اتخاذ کرده است. این کشور با شناخت هزینههای ناشی از ادامه تنشها، به دنبال کاهش تنش در روابط خود با ایران است.
مشارکت استراتژیک شورای همکاری خلیج فارس
با توجه به رویکردهای مختلف قطر، عمان و عربستان سعودی، یک سیستم مکمل در شورای همکاری خلیج فارس شکل میگیرد که ظرفیت دیپلماتیک شورا را برای کاهش تنش افزایش میدهد. این دیپلماسی همچنان یکی از معتبرترین سازوکارهای منطقه در جلوگیری از تشدید تنش بین ایالات متحده و ایران محسوب میشود.
نقش دیپلماسی در جلوگیری از تنشها
با این حال، حفظ کانالهای ارتباطی نمیتواند به تنهایی حلکننده تنشهای ساختاری باشد. دیپلماسی میتواند به روشنی نیات را مشخص کند و خطرات را کاهش دهد، اما نمیتواند مواضع امنیتی متفاوت را آشتی دهد. بنابراین، نقش کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بهعنوان مهارکننده در این شرایط حیاتی است.